Nie każda opowieść zaczyna się tam, gdzie moglibyśmy się jej spodziewać. Bo i co w muzeum archeologicznym może robić pasieka, pszczela rodzina i hotele dla dzikich zapylaczy? Odpowiedź kryje się w samej historii człowieka, która nigdy nie była wyłącznie historią ludzi, ale także historią roślin, zwierząt, owadów i środowiska, z którym człowiek był nierozerwalnie związany.
Częścią tego świata były i nadal są pszczoły. Towarzyszą człowiekowi od tysięcy lat, a ich obecność możemy odnaleźć w dawnych wierzeniach, przedmiotach codziennego użytku, gospodarce czy medycynie. Produkty pszczele pojawiają się w codzienności dawnych społeczeństw na wiele sposobów: jako pożywienie, materiał, lekarstwo, element obrzędów, a przede wszystkim jako świadectwo bliskości ludzi i otaczającej ich natury.
I właśnie tej wielowątkowej relacji chcemy przyjrzeć się bliżej podczas nowego cyklu spotkań w Muzeum Archeologicznym w Krakowie. Będziemy mówić o pszczołach, dzikich zapylaczach, roślinach miododajnych i środowisku, które współtworzymy razem z nimi. Sięgniemy do historii i archeologii, ale spojrzymy też na współczesne pszczelarstwo, ekologię miasta, bioróżnorodność i proste działania, które mogą pomóc zapylaczom w naszym najbliższym otoczeniu.
W programie znajdą się zarówno wykłady, jak i warsztaty, podczas których wiedza spotka się z bezpośrednim doświadczeniem. Część spotkań będzie miała charakter praktyczny i pozwoli uczestnikom zobaczyć z bliska jak funkcjonuje pasieka oraz jak wygląda praca z żywymi pszczołami.
Spotkania prowadzi Polska Kompania Pszczelarska – organizacja edukacyjna promująca zrównoważone pszczelarstwo. Misją Polskiej Kompanii Pszczelarskiej jest popularyzacja wiedzy o znaczeniu pszczół miodnych i dzikich zapylaczy dla środowiska oraz wspieranie odpowiedzialnego prowadzenia pasiek.
Terminy:
- 5 września 2026, godz. 14:00-15:30 – Wykład: „Wprowadzenie do miodoznawstwa”
Wykład będzie przystępnym i kompleksowym wprowadzeniem do fascynującego świata miodu. Uczestnicy poznają najważniejsze rodzaje miodów oraz ich charakterystyczne cechy, dowiedzą się, od czego zależą ich smak, aromat, barwa i konsystencja, a także jakie właściwości wyróżniają poszczególne odmiany.
Podczas spotkania zostaną omówione również sposoby rozpoznawania naturalnego miodu oraz czynniki wpływające na jego jakość i autentyczność. Wykład pozwoli lepiej zrozumieć, jak powstaje miód i dlaczego poszczególne jego rodzaje różnią się od siebie, zachęcając do świadomego poznawania jednego z najcenniejszych produktów pszczelich.
- 5 września 2026, godz. 15:45-17:15 – Warsztat: „Poznaj miody świata i produkty pszczele”
Warsztaty mają charakter praktyczny i sensoryczny, zapraszając uczestników do odkrywania niezwykłej różnorodności miodów z Polski i różnych zakątków świata. Będzie to okazja do poznania bogactwa smaków, aromatów oraz tradycji pszczelarskich wywodzących się z odmiennych regionów i stref klimatycznych.
Podczas degustacji uczestnicy nauczą się rozpoznawać charakterystyczne cechy różnych rodzajów miodu, analizując ich barwę, aromat, smak, konsystencję oraz stopień krystalizacji. Warsztaty pozwolą lepiej zrozumieć, jak pochodzenie nektaru wpływa na właściwości miodu, a także nauczą świadomie doceniać jego różnorodność i jakość.
Zapisy i udział
→Udział w wydarzeniach jest bezpłatny. →Wejściówki dostępne są na stronie: bilety.ma.krakow.pl. →Liczba miejsc jest ograniczona.
Ważne informacje dotyczące bezpieczeństwa
Część warsztatów będzie odbywać się w bezpośrednim kontakcie z żywymi pszczołami. Z tego względu warsztaty prowadzone przy pasiece nie są przeznaczone dla osób uczulonych na jad pszczeli, a udział w warsztatach przy ulach będzie możliwy po podpisaniu stosownego oświadczenia. Na warsztaty w pasiece zapraszamy osoby pełnoletnie.
⇒Podczas warsztatu w pasiece każdy uczestnik zostanie wyposażony w bluzę pszczelarską z kapeluszem oraz rękawice ochronne.
⇒Prosimy, aby na zajęcia założyć długie, przewiewne spodnie, skarpetki oraz, jeśli to możliwe, pełne obuwie.
⇒Prosimy, aby osoby biorące udział w warsztatach przy pasiece nie używały mocnych perfum ani innych intensywnych zapachów, które mogą drażnić pszczoły.
Kontakt
W razie pytań zachęcamy do kontaktu pod numerem telefonu (12) 422 71 00, wew. 3 lub mailowo: rezerwacjegrupy@ma.krakow.pl
Harmonogram kolejnych spotkań:
- 17 października 2026 (sobota)
→ Wykład: „Jan Dzierżon – polski geniusz pszczelarstwa”
- 18 października (niedziela)
→ Wykład „Dzikie zapylacze w Polsce – jak je wspierać w obliczu przepszczelenia”, który poprowadzi dr Justyna Kierat. Więcej informacji na temat prowadzącej znajdziesz na jej stronie.
Wykład poświęcony będzie dzikim zapylaczom występującym w Polsce – pszczołom samotnicom, trzmielom i innym owadom odgrywającym kluczową rolę w zachowaniu bioróżnorodności. Uczestnicy poznają ich zwyczaje, sposoby gniazdowania oraz najważniejsze różnice między pszczołą miodną a dzikimi zapylaczami.
Podczas spotkania poruszony zostanie również temat tzw. „przepszczelenia”, czyli nadmiernego zagęszczenia uli pszczoły miodnej na jednym obszarze, a także przedstawione zostaną praktyczne sposoby wspierania dzikich zapylaczy i ochrony ich siedlisk.
→ Warsztaty z przygotowywania hotelików dla dzikich zapylaczy.
Podczas warsztatów uczestnicy wspólnie wykonają moduły, z których powstanie hotel dla dzikich zapylaczy, wzbogacający ogród Muzeum Archeologicznego w Krakowie. W trakcie zajęć poznają potrzeby pszczół samotnic i innych owadów zapylających oraz dowiedzą się, jak projektować i budować bezpieczne miejsca gniazdowania z naturalnych materiałów. Powstała podczas warsztatów konstrukcja stanie się trwałym elementem muzealnego ogrodu, wspierającym lokalną bioróżnorodność.
- 28 listopada 2026 (sobota)
→ Wykład dla dzieci: „Fascynujący świat pszczół” – historia pszczół i ich gatunki poznaj pszczelą rodzinę (królowa, truteń, pracownica) dzień z życia pszczoły miodnej produkcja miodu, rola pszczół w codziennym życiu.
→ Wykład oraz warsztat dla dzieci: „Magiczny świat wosku” – rodzaje wosków i ich pochodzenie, jak powstaje wosk pszczeli, jak jest wykorzystywany, właściwości wosku (doświadczenie), budowa komórki i plastra pszczelego, tworzenie świeczki z wosku pszczelego.
Już za nami:
Przyjrzymy się temu, jak daleko w przeszłość sięga relacja człowieka z pszczołami oraz jakie ślady tej relacji można odnaleźć w kulturze materialnej. Uczestnicy poznają najstarsze dowody bartnictwa i pszczelarstwa, dowiedzą się, jak starożytne cywilizacje wykorzystywały miód, wosk oraz propolis, a także jakie znaczenie symboliczne przypisywano pszczołom w kulturze, religii i gospodarce.
⇒Prosimy, aby osoby biorące udział w wydarzeniu nie używały mocnych perfum ani innych intensywnych zapachów, które mogą drażnić pszczoły.
Podczas wykładu uczestnicy poznają niezwykły świat pszczół i podstawy pszczelarstwa. Dowiedzą się, jak funkcjonuje pszczela rodzina, jak wygląda życie w ulu oraz na czym polega praca pszczelarza i prowadzenie pasieki.
⇒Prosimy, aby osoby biorące udział w wydarzeniu nie używały mocnych perfum ani innych intensywnych zapachów, które mogą drażnić pszczoły.
To wyjątkowa okazja, by zobaczyć z bliska pracę pszczelarza, poznać różne typy uli oraz obserwować życie pszczelej rodziny w jej naturalnym środowisku.
⇒Prosimy, aby osoby biorące udział w warsztatach przy pasiece nie używały mocnych perfum ani innych intensywnych zapachów, które mogą drażnić pszczoły.
- (środa), godz. 16:30 – 18:00
Wykład: Rośliny miododajne w przestrzeni miejskiej. Dziki ogród i jego rola dla zapylaczy, który poprowadzi profesor Łukasz Łuczaj
Pierwsza część wykładu poświęcona będzie roli roślin miododajnych w środowisku miejskim oraz ich znaczeniu dla pszczół, innych zapylaczy i jakości miejskich ekosystemów. Uczestnicy poznają najważniejsze gatunki drzew, krzewów, bylin i roślin zielnych występujących w Polsce, które stanowią cenne źródło nektaru i pyłku w miastach.
Drugą część wykładu „Dziki ogród” poprowadzi gość specjalny – prof. Łukasz Łuczaj. Opowie, jak projektować ogrody inspirowane naturą, wspierać lokalne ekosystemy i zapraszać do swojego otoczenia więcej dzikiej przyrody. To niepowtarzalna okazja dla wszystkich, którzy chcą tworzyć piękne, żywe i przyjazne środowisku ogrody.
Prof. dr hab. Łukasz Łuczaj – polski botanik, profesor nauk biologicznych, wykładowca akademicki, profesor Uniwersytetu Rzeszowskiego, popularyzator nauki, wideobloger i działacz na rzecz ochrony przyrody, autor publikacji na temat dzikich roślin jadalnych. (źródło: Wikipedia) lukaszluczaj.pl/
godz. 18:15 – 19:45
Warsztat: „Miodobranie w ogrodzie Muzeum Archeologicznego w Krakowie – współczesne i dawne metody pozyskiwania miodu”
Centralnym punktem warsztatu będzie pokaz miodobrania. Uczestnicy wezmą udział w kolejnych etapach pozyskiwania miodu: otwieranie ula, wyjmowanie ramek z plastrami, odsklepianie komórek woskowych oraz wirowanie miodu w miodarce.
Prowadzący Ania Kmiecik oraz Jasiek Bielak zabiorą Państwa w historyczną podróż pokazującą wybrane metody pozyskiwanie miodu. Chętni uczestnicy warsztatu będą mogli samodzielnie spróbować swoich sił w poszczególnych etapach miodobrania.
Ważne: prosimy o odpowiedni ubiór oraz o nieużywanie mocnych perfum i intensywnych zapachów podczas wydarzeń – mogą drażnić pszczoły.
Cykl „Pszczoły w historii i archeologii” realizowany jest dzięki dofinansowaniu w ramach z Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) 2021-2027
Nazwa realizowanego projektu: „Dawny klasztor – byłe więzienie – nowoczesne muzeum. Adaptacja zabytkowej siedziby Muzeum Archeologicznego w Krakowie do współczesnych standardów na 175 rocznicę powstania instytucji” to dofinansowana z Funduszy Europejskich operacja o znaczeniu strategicznym dla Małopolski.
Zakres działań projektu obejmuje kompleksowa modernizację Muzeum, w tym:
- przebudowę i rozbudowę budynku głównego,
- odbudowę historycznego ogrodu wraz z wirydarzem,
- rozwój nowoczesnej oferty wystawienniczej oraz przestrzeni edukacyjno-kulturalnej.
Grupy docelowe
Projekt ma na celu zwiększenie zaangażowania następujących grup: Seniorzy, Studenci, Rodzice dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym, Osoby pracujące bez dzieci, Specjaliści, Nauczyciele, Miłośnicy sztuki, Osoby z niepełnosprawnościami, Turyści
Wartość projektu 69 952 515,45 PLN
Dofinansowanie UE 40 334 334,02 PLN
Więcej o projekcie na https://ma.krakow.pl/feniks/
