Zadanie pn. „Publikacja „Wyniki badań na wielokulturowym stanowisku 33 w Brzeziu, gm. Kłaj, pow. wielicki” realizowane jest przez spółkę jawną „Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Uniwersytet Jagielloński – Krakowski Zespół do Badań Autostrad” w ramach programu rządowego „Ochrona zabytków archeologicznych”, zgodnie z umową nr 110423/25/FPK/NID z dnia 2.04. 2025 r. Celem zadania jest pełna publikacja wyników badań tego wielokulturowego stanowiska.
Najważniejszym rezultatem prac wykopaliskowych prowadzonych w latach 1996-2012, mającym istotne znaczenie dla badań nad późnym okresem rzymskim oraz wczesną fazą okresu wędrówek ludów na terenie środkowoeuropejskiego Barbaricum, jest uzyskanie nowych danych o konstrukcji budynków, ich wzajemnych relacjach i przestrzennych układach. Wnioski wynikają z analizy obszernych materiałów źródłowych – w obrębie osady odkryto ponad sto budynków mieszkalnych i gospodarczych, około trzystu palenisk i pieców oraz ponad 20 000 zabytków.
Brzezie, stan. 33. Rekonstrukcja „długiego domu” i obiektów gospodarczych
Istotnych informacji dostarczają także materiały ze starszych faz zasiedlenia tego terenu. Z najstarszej, wczesnoneolitycznej fazy osadniczej pochodzi tylko jedna jama z rozbitym naczyniem w wypełnisku, będąca świadectwem niezrozumiałej dla nas obrzędowości. Z późniejszej o kilkaset lat kolejnej fazy osadniczej odkryto zgrupowanie czterech jam, prezentujących typowy dla kultury malickiej „moduł osadniczy” znany także z innych stanowisk. Większość obiektów neolitycznych na stanowisku to relikty osady ludności grupy modlnickiej kręgu lendzielsko-polgarskiego. Sposób rozlokowania odkrytych jam sugeruje ich związek z jednym, planowym założeniem osadowym, w którym istniało kilka równocześnie funkcjonujących zagród. Wczesna faza rozwoju kultury łużyckiej reprezentowana jest jedynie przez depozyt dwóch brązowych siekier. Lokalizacja depozytu w pobliżu koryta strumienia i brak na stanowisku materiałów osadowych o analogicznej chronologii są kolejnym świadectwem słuszności tezy o kultowym charakterze „skarbów” z epoki brązu. Za istotne uznać należy uchwycenie zazwyczaj niebadanej strefy osad wczesnośredniowiecznych – pól czytelnych poprzez obecność cztero- i pięciosłupowych konstrukcji (stogów).
Rezultaty badań osady w Brzeziu wskazują na konieczność uwzględniania występowania rozległych struktur osadniczych również nad okresowymi ciekami, na stromych stokach garbów lessowych.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
Dofinansowano: 64.300 zł
Całkowita wartość projektu: 81.100 zł
